Arama

Dünyanın ilk Müslüman kadın mucidi

İlk Müslüman kadın astronomi bilimcisi olarak bilinen Meryem El-İcliyye, kadınların bilimsel sahada pasif kaldığı bir dönemde babasının yanında öğrendiği usturlap imal etme ile astronomi alanında kendisini geliştirir. Usturlap, eski zamanlarda astronomi ölçümlerinde kullanılan bir alettir. İcliyye, usturlabı geliştirerek gök cisimlerin yüksekliğini ölçmüş, saat kullanımının henüz yaygın olmadığı bir zaman diliminde vakitlerin saptanmasına öncü olmuştur. Başka bir deyişle İcliyye'nin yaptığı bu buluş bugünün akıllı saatlerin, pusulanın, navigasyonun ve GPS'nin atası sayılır.

🔎 Çıraklığını babasının elinden alan El-İcliyye, ilk Müslüman kadın astronomi bilimcisi olarak bilinir. Bu özelliğini ailesi ve bilhassa babasına borçludur.

🔎 Babası, Bağdat'ta tanınmış bir usturlap üreticisidir. Aynı zamanda dünyanın var olan en eski usturlabını icat etmiş olarak kayıtlara geçen bilim adamı Bastulus'un çırağı olarak bilinir. Babasının vefatından sonra Meryem Hanım, usturlap üretmeye devam eder.

  • 3
  • 10
Usturlap nedir?
Usturlap nedir?

Usturlap nedir?

🔎 Usturlap sözcüğü eski Yunancadaki "yıldız" ve "ölçmek" anlamlarına gelen kelimelerin kökünden gelmektedir. Eski zamanlarda yaşayanlar, astronomi ölçümlerinde kullandıkları ve adına usturlap dedikleri bir alet geliştirmişler. Böylece gerekli ölçümleri gerçekleştirebilmişlerdir.

OSMANLI'DA BİLİMİN TEMELLERİNİ ATAN ALİM

🔎 O dönemlerde usturlap, bazı matematik problemlerinin çözümlenmesinde kullanıldığı gibi ay ve yıldızların konumlarını belirlemek için de kullanılır.

🔎 Hatta eski kaynaklardan ilk olarak Apollonios (MÖ 240) ve Hipparkos (MÖ 150) tarafından keşfedildiği, Batlamyus tarafından kullanıldığı ve Philoponos'un altıncı yüzyılın ilk yarısında bu aletten bahsettiği söylenir.

🔎 Usturlap; tabiri caizse akıllı saatlerin, pusulanın, navigasyonun, GPS'nin atası sayılır. Meryem el İcliyye, büyük ve aynı zamanda taşınabilir olmayan bir usturlap yerine dünyanın taşınabilir ilk usturlabını yapmıştır. İcad ettiği usturlap ile de gök cisimlerinin yüksekliğini ölçmeyi başaran kişidir.

🔎 Bu yaptığı ilkle gök cisimlerinin konumunu öğrenmesini sağlayarak namaz vakitleri saptanır ve kıblenin bulunması, icadı sayesinde kolaylaşır.

BİLİM VE TEKNOLOJİDE ÇIĞIR AÇAN OSMANLI ÂLİMLERİ

🔎 Meryem El İcliyye'nin yaşadığı zamanın yöneticisi, Meryem El İcliyye'yi sarayına davet eder ve çabasını, çalışmalarını takdir eder. Hatta kendisine her türlü yardım vereceğini söyler.

🔎 Meryem el İcliyye'nin kendisine sunulan teklifi kabul etmesiyle usturlabı sarayda üretmeye başlar ve İcliyye, orada istihdam edilir.

2024 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN