Farklı dillerde ve farklı coğrafyalarda üretilen insanlığın ortak kültürel mirası ve uygarlığın belleğini oluşturan dev kütüphaneler, dünyadaki önemli çekim merkezleri arasında yer alıyor. Arşivler teknolojinin imkanlarıyla dijital ortama aktarılmaya başlasa da kütüphaneler, hala ülkelerin uygarlık birikimi, bilgi ve kültür seviyesini gösteren insanlığın ortak hafızası olma işlevini sürdürüyor. İşte insanlığın ortak hafızası olan dev kütüphaneler...
Kuzey Amerika'nın mirası
Kanada'nın doğrudan Birleşik Krallık yönetiminde olduğu 1872'de Dominyon Arşivleri adıyla kurulan resmi arşiv dairesi 1912'de Kanada Kamu Arşivleri, 1987'de Kanada Ulusal Arşivleri adını aldı.
Arşiv dairesi 2004'te, 1953'te kurulan Kanada Ulusal Kütüphanesi ile birleştirildi. 54 milyon parçalık koleksiyona ev sahipliği yapan yeni kurumun misyonu "şimdiki ve gelecek kuşaklar için Kanada'nın belge mirasının korunması" olarak tarif ediliyor.
Asya'nın en büyüğü
Çin Milli Kütüphanesi, 35 milyonu aşkın kitap, yazıt ve tarihi koleksiyondan oluşan arşiviyle Asya'nın en büyük kütüphanesi kabul ediliyor. Çin Hanedanlığı (1644-1912) tarafından 1909-1912 yılları arasında başkent Pekin'in kent merkezinde kurulan kütüphane, her yıl 5 milyonu aşkın ziyaretçiyi ağırlıyor.
Dünyanın sayılı kütüphanelerinden biri olan Çin Milli Kütüphanesi, 140 bin metrekarelik alan üzerine kurulu. Klasik eserlerin bulunduğu bina ile okuma ve ders çalışma hizmeti veren kısımlar, birbirinden bağımsız. Ziyaretçilerin kullanımına sunulan kısım, fütüristik mimari tarzıyla dikkati çekiyor. Binanın iç tasarımı da katmanlı okuma salonları şeklinde yapılmış.
115 farklı dilde 35 milyonu aşkın eser
Çin Milli Kütüphanesi'nin arşivi, her yıl bünyesine eklenen binlerce eser ve kitapla sürekli büyüyor. 2016 kayıtlarına göre, kütüphanede 115 farklı dilde 35 milyonu aşkın eser bulunuyor.
Rus Aydınlanmasının öncüsü
Rusya'nın St. Petersburg kentinde bulunan Rusya Ulusal Kütüphanesi 36 milyondan fazla esere ev sahipliği yapıyor. Kütüphane, Rus Devlet Kütüphanesi'nin ardından ülkenin en büyük ikinci kütüphanesi.
Kütüphane, 1795'te Çariçe Katerina tarafından kuruldu. Kütüphanenin nüvesi Rusların 1794'te ele geçirdiği Polonya'da Katolik rahip Jozef Andrzej Załuski tarafından kurulan, Avrupa'nın ilk halk kütüphanesi olan Zaluski Kütüphanesi'ydi.
Avrupa dillerindeki temel eserleri içeren 420 bin parçalık koleksiyon 19. yüzyıldaki Rus aydınlanmasına zemin hazırladı.
Majestelerinin arşivi
Dünyanın en büyük ikinci kütüphanesi olarak bilinen İngiliz Kütüphanesi, 150 milyondan fazla eseri barındıran bir koleksiyona sahip bulunuyor.
1753'te kurulan İngiliz Müzesi'nin bir parçası olan, 1972'de çıkarılan yasayla müzeden ayrılan kütüphanenin koleksiyonunda el yazmaları, haritalar, gazete ve dergi nüshaları, çizimler, müzik notaları, ses kayıtları ve patent belgeleri bulunuyor.
İngiltere'nin başkenti Londra'da bulunan kütüphanede ayrıca 8 milyon parçalık pul koleksiyonu da mevcut. Bu kütüphanedeki eserler arasında dünyanın basılı ilk yayını olan Diamond Sutra ve ressam Leonardo Da Vinci'nin not defteri yer alıyor.
Devrimlerin yıkamadığı kütüphane
Eski adı "Lenin Kütüphanesi" ile de anılan Rusya Devlet Kütüphanesi, bünyesinde 47 milyondan fazla eseri barındırıyor.
Rus Çarlığı, SSCB ve Rusya Federasyonu olmak üzere üç dönemde hizmet veren kütüphane, 47 milyonu aşkın yerli ve yabancı eserle ülkenin önemli arşiv ve bilgi kaynaklarından birisi.
367 farklı dildeki eserlerin sadece 3 milyonu değerli yayınları içeriyor. Kütüphanede 100'den fazla nadir eser ve dünyada eşi bulunmayan 30 kitap bulunuyor. Rusça eser bakımından dünyanın en zengin kütüphanesinde kitapların yanı sıra haritalar, nota kitapları, plaklar, kasetler, gazeteler, dergiler, gravürler, posterler, fotoğraflar, mektuplar, grafik çalışmaları, mikrofilmler, diskler ve sanat objeleri de bulunuyor.
35 bin Türkçe eser
Kütüphanede zengin Türkçe eserler de bulunuyor. Doğu Edebiyatı Merkezi'nde 35 bin eser yer alıyor. 13 bini Cumhuriyet, geriye kalanları da Osmanlı dönemine ait kitap, gazete, dergi ve belge olmak üzere 35 bin eser yer alıyor.